مدیرکل دفتر فناوری اطلاعات و سامانههای سازمان غذا و دارو از آغاز فاز تازه اجرای نظام ردیابی، رهگیری و کنترل اصالت کالاهای سلامتمحور در سال ۱۴۰۵ خبر داد؛ طرحی که با هدف افزایش شفافیت در زنجیره تأمین، مقابله با قاچاق و جلوگیری از عرضه محصولات تقلبی وارد مرحله جدیدی شده است.
پوشش کامل کالاهای سلامتمحور در سامانه ردیابی
به گفته مهندس سعید کاظمی، در سال جدید تمامی گروههای اصلی کالاهای سلامتمحور باید تحت پوشش این نظام قرار بگیرند. این کالاها شامل موارد زیر هستند:
- داروهای شیمیایی
- داروهای گیاهی و سنتی
- مکملها
- تجهیزات و ملزومات پزشکی
- مواد غذایی و آشامیدنی
- شیرخشک
- محصولات آرایشی و بهداشتی
بر اساس این دستورالعمل، تمامی این محصولات باید دارای شناسه رهگیری ۲۰ رقمی و شناسه اصالت ۱۶ رقمی باشند. همچنین هرگونه جابهجایی کالا در انبارها، مراکز پخش و شبکه توزیع باید بهصورت فوری در سامانه ثبت شود.
امکان استعلام اصالت کالا برای مصرفکنندگان
مدیرکل دفتر فناوری اطلاعات و سامانههای سازمان غذا و دارو درباره نحوه بررسی اصالت کالا توضیح داد که شناسه اصالت بهصورت یک کد مخفی زیر لایه پوششی روی محصول درج میشود. مصرفکنندگان میتوانند با خراشیدن این لایه و ارسال کد به شماره ۲۰۰۰۸۸۲۲ یا از طریق سایت تیتک به نشانی www.ttac.ir و همچنین اپلیکیشن موبایل تیتک، اطلاعات مربوط به اصالت، قیمت مصوب و تاریخ انقضای محصول را مشاهده کنند.
این قابلیت نقش مهمی در کاهش قاچاق کالا، جلوگیری از توزیع محصولات تقلبی و افزایش اعتماد عمومی به بازار کالاهای سلامتمحور دارد.
اتصال کامل سامانه تیتک با سامانههای کلیدی کشور
کاظمی با اشاره به توسعه زیرساختهای نظارتی گفت: سامانه تیتک اکنون بهطور کامل به سامانه جامع تجارت، سامانه گمرک و سامانه مؤدیان مالیاتی متصل شده است و تبادل اطلاعات میان این سامانهها بهصورت خودکار انجام میشود.
به گفته او، این یکپارچگی باعث شده امکان رصد هوشمند گردش کالا، شناسایی مغایرتهای آماری و کشف نقاط تخلف برای نهادهای نظارتی و بازرسان فراهم شود.
الزام به ثبت فوری اطلاعات در هر مرحله از توزیع
بر اساس اعلام سازمان غذا و دارو، تأمینکنندگان موظفاند فرآیند شناسهگذاری و چاپ بارکد دیتامتریکس را حداکثر تا ۱۰ روز پس از تولید یا ترخیص نهایی کالا انجام دهند.
همچنین ثبت اطلاعات مربوط به مالکیت و موقعیت مکانی کالا در هر مرحله از زنجیره توزیع باید بلافاصله پس از جابهجایی در سامانه بهروزرسانی شود. این اقدام برای جلوگیری از قطع شدن زنجیره رهگیری و حفظ شفافیت در مسیر توزیع کالا ضروری است.
ثبت قیمت مصوب و برخورد با گرانفروشی در سامانه تیتک
مدیرکل دفتر فناوری اطلاعات و سامانههای سازمان غذا و دارو در ادامه توضیح داد که برای کالاهایی که مشمول قیمتگذاری دستوری هستند، قیمت مصوب بهعنوان بخشی از اطلاعات شناسه رهگیری در سامانه ثبت میشود.
بر این اساس، هرگونه فروش کالا با قیمتی بالاتر از نرخ استعلامشده تخلف محسوب میشود و در سامانه نظارتی ثبت خواهد شد. این سازوکار با هدف کنترل نوسانات غیرمجاز قیمت و جلوگیری از سوءاستفاده در بازار طراحی شده است.
ضمانت اجرای سختگیرانه برای متخلفان
به گفته کاظمی، تخلفاتی مانند:
- عدم درج شناسه کالا
- ثبت اطلاعات اشتباه
- تأخیر در بهروزرسانی موجودی
- فروش بالاتر از قیمت مصوب
بسته به نوع، شدت و تکرار تخلف، با اقدامات مختلفی روبهرو خواهد شد. این اقدامات میتواند از اخطار الکترونیکی تا تعلیق موقت دسترسی به سامانه، توقف صدور پروانه فعالیت و در موارد جدیتر، فراخوان عمومی کالا را شامل شود.
تأکید سازمان غذا و دارو بر انطباق کامل فعالان زنجیره تأمین
در پایان، مدیرکل دفتر فناوری اطلاعات و سامانههای سازمان غذا و دارو از مدیران عامل، مسئولان فنی شرکتهای تولیدی، واردکنندگان، توزیعکنندگان و داروخانهها خواست با بهروزرسانی فرآیندهای داخلی و آموزش نیروی انسانی، زمینه انطباق کامل با الزامات سامانه تیتک را فراهم کنند.
وی همچنین تأکید کرد که پایش مستمر اجرای این دستورالعمل از سوی دفتر بازرسی و رسیدگی به شکایات سازمان غذا و دارو ادامه خواهد داشت و هرگونه نقص در اجرا، با پیگیری قانونی همراه میشود.